ಇವಿ ಸ್ಕೂಟರ್‌ಗಳ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?: ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಸೇಫ್!

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮೊನ್ನೆಯಷ್ಟೇ ತೆಲಂಗಾಣದ ನಿಜಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು 80 ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇವಿ ಸ್ಕೂಟರ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು.

ಕಳೆದ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇವಿ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ವಾಹನಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬೆಂಕಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು ಲಿಥಿಯಂ ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

ಲೀಡ್-ಆಸಿಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಲಿಥಿಯಂ ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಸಹ ಇಂತಹ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಏಕೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ? ನಿಜವಾದ ಲಿಥಿಯಂ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ? ಇವುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಡುವುದು ಹೇಗೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಇತಿಹಾಸ

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು 1970ರ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಂದರೆ ಇಂದು ಬಳಸುವ ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣ (ಐಎಸ್‌ಎಸ್) ವರೆಗೆ ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಈಗ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.

ನಂತರ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಟೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್ ನಂತಹ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ ಬಳಕೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ (ಲಿ-ಐಯಾನ್) ಬ್ಯಾಟರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು $ 100.4 ಶತಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಾಹನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್‌ಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಅವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ, ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್ 1 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಬ್ಯಾಟರಿಗೆ 150 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, 1 ಕೆಜಿಯ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೀಡ್-ಆಸಿಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಒದಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯು ಸುಮಾರು 6 ಕೆಜಿಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಿಥಿಯಂ ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.

ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಶಾಖದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ. ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್ ವಿಫಲವಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವ ಸ್ಫೋಟಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ?

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಸೆಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು, ತಾಪಮಾನ ಸಂವೇದಕಗಳು, ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಟ್ಯಾಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆನ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ (ಬ್ಯಾಟರಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ನಂತಹ ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಲಿಥಿಯಂ ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್ ದ್ರಾವಣವಿದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಉರಿಯುವ ಅಯಾನುಗಳು ಒಂದು ವಿದ್ಯುದ್ವಾರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಕೋಶವು ಧನಾತ್ಮಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಾರ (ಕ್ಯಾಥೋಡ್), ಋಣಾತ್ಮಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಾರ (ಆನೋಡ್) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ವಿದ್ಯುದ್ವಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್ ದ್ರಾವಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಕಿಯ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

ಇದು ವಿರಳವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದಾಗ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾದಾಗ ಈ ರೀತಿಯ ಅಪಘಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಿಥಿಯಂ ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒಳಗೆ) ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ

ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರವೇ ಬ್ಯಾಟರಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಲೋಪ, ಉತ್ಪಾದನಾ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ದೋಷಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಕೋಶದ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪಾದನಾ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಲೋಹದ ಕಣಗಳು (ಕಲ್ಮಶಗಳು) ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಸುಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಕರು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲೀನ್ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು.

ಬ್ಯಾಟರಿ ಕೋಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಲಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಕೆಲವು ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇವಿಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಟ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ ತೆಳ್ಳಗೆ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾಗಿರುವಂತೆ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್ ತಯಾರಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು, ಇದು ವಿದ್ಯುದ್ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ವಿಭಜಕಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಕೂಲಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದ್ವಾರಗಳ ಕೊರತೆಯು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಉಷ್ಣತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಬ್ಯಾಟರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ

ನಿಮ್ಮ ಇವಿಯಿಂದ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಅಧಿಕ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವುದನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ವಾಹನವನ್ನು ಸುಡುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. EV ಚಾರ್ಜ್ ಆಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಮುಖ್ಯ ಪವರ್ ಅನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿ.

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ವಾಹನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿ. ಲಿಥಿಯಂ ಬ್ಯಾಟರಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನೀವೇ ನಂದಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ. ವಾಹನಕ್ಕಿಂತ ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಮುಖ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿ.